سماق؛ خواص شگفتانگیز و کاربردهای دارویی و غذایی
سماق یکی از ادویههای پرکاربرد در فرهنگ غذایی ایرانی و خاورمیانهای است که از میوههای خشک و آسیابشدهی درختچهای به نام *Rhus coriaria* تهیه میشود. رنگ قرمز تیره و طعم ترش آن باعث شده تا جایگزینی طبیعی برای لیمو و سرکه در بسیاری از غذاها باشد. در ادامه با مجله شینسل همراه باشید.
جالب است بدانید که سماق تنها یک چاشنی خوشطعم نیست، بلکه هزاران سال است که در طب سنتی بهعنوان دارو برای درمان بیماریهای مختلف استفاده میشود.
تاریخچه و پیشینه استفاده از سماق
سماق قدمتی چند هزار ساله دارد و در متون تاریخی یونان و ایران باستان به آن اشاره شده است. پزشکان قدیمی، از جمله **ابوعلی سینا**، سماق را دارویی قابض، ضدعفونیکننده و مفید برای معده میدانستند. امروزه نیز تحقیقات علمی بسیاری این خواص را تأیید کردهاند.
خواص درمانی و دارویی سماق
۱. منبع قوی آنتیاکسیدان
سماق غنی از ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی است که به عنوان آنتیاکسیدان عمل کرده و بدن را در برابر رادیکالهای آزاد محافظت میکند. این ویژگی به کاهش خطر ابتلا به سرطان، بیماریهای قلبی و پیری زودرس کمک میکند.
۲. کاهش قند خون و دیابت
مطالعات نشان میدهند مصرف سماق میتواند سطح قند خون را کاهش دهد و حساسیت به انسولین را بهبود ببخشد. به همین دلیل، توصیه میشود افراد مبتلا به دیابت، سماق را در رژیم غذایی خود جای دهند.
۳. بهبود عملکرد دستگاه گوارش
سماق خاصیت قابض دارد و برای درمان اسهال، نفخ و سوءهاضمه بسیار مفید است. همچنین باعث کاهش التهاب معده و روده میشود.
۴. ضدالتهاب و ضدباکتری طبیعی
ترکیبات موجود در سماق خاصیت ضدعفونیکننده دارند. استفاده از آن برای درمان بیماریهای لثه، عفونتهای دهان و حتی عفونتهای پوستی در طب سنتی رایج بوده است.
۵. کمک به لاغری و کنترل وزن
سماق با افزایش سوختوساز بدن و کاهش اشتها، به روند کاهش وزن کمک میکند. مصرف سماق همراه غذا، احساس سیری طولانیتری ایجاد میکند.
۶. تقویت سیستم ایمنی بدن
وجود ویتامین C و سایر مواد مغذی در سماق، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و مقاومت در برابر بیماریها را بالا میبرد.
ارزش غذایی سماق
(در هر ۱۰۰ گرم سماق پودر شده)
- کالری: حدود ۳۷۰ کیلوکالری
- پروتئین: ۸ گرم
- فیبر: ۲.۶ گرم
- چربیهای مفید: ۱۶ گرم
- سرشار از ترکیبات فنولی و آنتیاکسیدانی
کاربردهای سماق در آشپزی
سماق در غذاهای ایرانی
- روی **کباب کوبیده** و **جوجه کباب**
- در **سالاد شیرازی** برای طعم بهتر
- افزودن به **دلمه، کوفته تبریزی و خورشها**
سماق در آشپزی جهانی
- در غذاهای ترکیه و لبنان مانند *فتوش* و *کباب عربی*
- در سسها و ماستهای طعمدار مدیترانهای
- بهعنوان جایگزین سرکه در سالادهای مدرن
نوشیدنی و دمنوش سماق
از سماق میتوان یک دمنوش خوشطعم و خنک تهیه کرد که خاصیت سمزدایی دارد و برای کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی بدن توصیه میشود.
روش مصرف سماق و نکات ایمنی آن
- مصرف متعادل سماق بیخطر است، اما زیادهروی در آن ممکن است باعث افت شدید فشار خون شود.
- سماق تازه باید بهخوبی خشک و آسیاب شود، زیرا نوع نارس آن ممکن است سمی باشد.
- بهتر است سماق را از فروشگاههای معتبر تهیه کنید تا از سلامت آن مطمئن باشید.
روش نگهداری سماق
برای حفظ عطر و طعم سماق:
- آن را در ظروف شیشهای یا فلزی دربسته نگهداری کنید.
- در جای خشک، خنک و به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید.
- سماق آسیابشده را بیش از شش ماه نگهداری نکنید، چون خواص خود را از دست میدهد.
جمعبندی
سماق ادویهای است که علاوه بر طعمدهی بینظیر به غذاها، خواص دارویی و درمانی زیادی دارد. از کمک به کنترل قند خون و بهبود هضم گرفته تا تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از بیماریهای قلبی، این ادویه ارزشمند جایگاه ویژهای در آشپزی و طب سنتی دارد. اگر به دنبال یک چاشنی طبیعی، خوشطعم و سالم هستید، **سماق را به رژیم غذایی خود اضافه کنید**.